SATRANCA YENİ BAŞLAYANLAR İÇİN PÜF NOKTALAR

SATRANÇ TAHTASI

Satranç tahtasını önümüze koyduğumuzda en alt sağ köşe beyaz renkte olmak zorundadır.

Satranç tahtasında a1 karesinden beyazlar dizilmeye başlanılır.

SATRANÇ TAŞLARININ DİZİLİŞİ

En alt sırada: Kale + At + Fil + Vezir – Şah (Renge Göre Değişir) + Fil + At + Kale sıralaması olmalıdır = Başlangıç Konumu

Vezir genelde tırtıklı şekilli olandır. Ve vezir her zaman kendi rengine konur. Yani vezir beyaz renkse beyaz kareye, siyah renkteyse siyah renkli kareye konmak zorundadır.

Bir üst sırada piyonlar olmalıdır.

MAT

Satrançta eğer rakip şah, şah çekilerek sıkıştırılır ve artık oynayacak yeri kalmazsa mat olur. Yani rakip yenilmiştir.

ŞAHI KAPMAK

Satrançta amaç şah’ı kapmak değildir. Oyuncunun; şahını tehdit altında bırakmasına, tehdit altına sokacak hamle yapmasına ve rakibinin şahını kapmasına izin verilmez. Yani rakip oyuncu yanlışlıkla şahını, kendisini yiyebilecek rakip bir taşın önüne getirip bıraksa veya biz şah çekmiş iken rakip oyuncu şahı kaçmak veya şahın önünü kapatmak yerine alakasız başka bir hamle yapsa, şah yenilmiş olduğu için oyun biter diye düşünmek yanlıştır. Böyle durumlarda oyun bitmez, hakem çağrılır. Rakip oyuncunun kuraldışı bir hamle yaptığı belirtilir. Ve rakip 1 ceza puanı alır, bizim süremize fazladan 2 dakika eklenir ve rakip yaptığı yanlış hamleyi geri alıp, doğru hamle yapar.

OYUNUN BERABERE BİTİŞİ

Anlaşma: İki taraf aralarında anlaşırsa oyun berabere biter.

Pat: Eğer şah çekilmeden rakip şah sıkışır, hareket alanı kalmazsa ve oynayacak başka taşı yoksa pat olur. Yani maç berabere biter.

Ölü Konum: İki taraf içinde artık, rakip şahı mat etmek mümkün değilse oyun berabere biter. Eğer iki tarafında mat edecek yeterli materyali bulunmuyorsa beraberlik olur.

1- Tahtada sadece iki şahın bulunması

2- Şaha karşı şah ve fil

3- Şaha karşı şah ve at

4- Şaha karşı şah ve iki at

Üç Tekrar: Belli bir konum tahtada üç defa tekrarlanmış veya yapılacak hamleyle tekrarlanıyorsa oyun berabere yapılabilir.

50 Hamle: Son 50 hamle her iki oyuncu tarafından da piyon sürmeden ve hiç taş yenmeden geçirilmişse oyun beraber yapılabilir.

Sürekli Şah:  Eğer bir taraf sürekli olarak aynı şekilde şah çekme olanağına sahip ve diğer tarafından bundan kurtuluş şansı yok ise beraberlik olur.

JADOP

Kendi taşımızı veya rakip taşı düzeltirken “Jadop” yani düzeltiyorum demek zorunludur. Düzeltiyorum denilmeden bir taş düzeltirse bu işlemi yapan kişi hakeme bildirildiğinde ceza puanı alabilir.

PİYON TERFİSİ

Piyonlar Rakibin ilk sırasına ulaşabilirlerse istedikleri Alete (Vezir, Kale ,Fil,At ) TERFİ EDEBİLİR.

Piyonların hepsi yani 8 piyon da rakibin ilk sırasına ulaşabilse 8 tane vezir olabilirler, birde asıl vezir olduğu için bir oyuncunun 9 veziri olabilir.

EN PASSANT

Bir piyon hiç oynamadıysa ilk oynadığında iki kare gider ve rakip piyonla aynı hizaya gelirse, rakip piyon onu tek kare oynamış sayarak yiyerek o kareye gelir. (Bu kurala En Passant = Geçerken Alma denir.)

ROK

Eğer oyuncu kalesini ve şahını hiç oynatmamış ise,

Şah ve kale arasında hiç taş yoksa,

Şah tehdit altında değilse,

Şahın geçeceği ve duracağı kare rakip tarafından tehdit altında değilse,

Önce şah iki kare kaleye yaklaştırılır, kale şahın öbür tarafına getirilir. Bu hamleye ROK denir.

Rok yapılırken önce şah iki kare oynatılır. Sonra kale şahın öbür tarafına geçer.

Rok yapmak için önce kaleye dokunulursa bu yöne rok yapılamaz.

Şah tarafındaki kaleyle yapılan Rok’a Şah Kanadı Rok’u veya Kısa Rok (0-0),

Vezir tarafındaki kaleyle yapılan Rok’a Vezir Kanadı Rok’u veya Uzun Rok (0-0-0) denir.

NOTASYON KAĞIDI

Satranç oynarken hem kendi hamlelerimizi hem de rakibin hamlelerini yazmak zorunludur. Hamlelerin kaydedildiği kağıda “Notasyon Kağıdı” denir.

Piyon haricinde tüm taşlar, adının ilk harfi ile (büyük harf) gösterilir. (Şah=Ş, Vezir=V, Kale=K, At=A, Fil=F)

Piyonlar ilk harfleriyle gösterilmez, ama böyle bir harf olmadan tanınırlar. Sadece gittikleri kare yazılır. (e5, d4, a5… gibi)

Taş yemesi olmadan oynanan her hamlenin yazılmasında; Önce oynanan taş isminin baş harfi ve varış karesi arada boşluk bırakılmadan yazılır. (Fe5, Af3, Kd1… gibi)

Taş alımında, yani yenilmesinde; Önce oynanan taş isminin baş harfi ve x işareti ve varış karesi arada boşluk bırakılmadan yazılır. (Fxe5, Axf3, Vxf6… gibi)

Bir piyon taş aldığında; Önce piyonun kalktığı dikey ve x işareti ve varış karesi arada boşluk bırakılmadan yazılır. (dxe5, gxf3, axb5… gibi)

Notasyon Kağıdında Kullanılması Gerekebilecek Kısaltmalar:

x (Taş Alımı)  ,  + (Şah Tehdidi)  ,  = (Beraberlik Teklifi)  ,  ++ veya # (Mat)  ,  e.p. (Geçerken Alma)  , 

0-0 (h1 veya h8 karesindeki kaleyle atılan rok: Şah Kanadı Roku veya Kısa Rok)

0-0-0 (a1 veya a8 karesindeki kaleyle atılan rok: Vezir Kanadı Roku veya Uzun Rok)

SATRANÇ SAATİ

Satranç oynarken satranç saatiyle oynamak zorunludur. Saat genelde siyahın sağına konur.

Ancak satranç saati hakemin görebileceği bir pozisyonda olması gerektiğinden, saatin konacağı yeri hakem değiştirebilir.

Oyun başında her iki tarafa belli bir süre verilir (45’er dakika, 1’er saat vb…).

Hamlemizi yaptıktan sonra hamle yaptığımız elimizle saate basarız. Rakibin süresi çalışır. Aynı işlemi rakibimiz de yapar.

Hamle yapmadığımız elimizle saate basar, ya da elimizi saatin üzerinde bekletir, ya da oynadığımız taş ile saate basarsak, ya da satranç saatine çok sert davranırsak ceza alabiliriz.

Süre dolmadan mat, pat vb. olmadıysa kimin süresi önce biterse o yenilmiş kabul edilir.. (Rakibin tek şahı kalmışsa süresi bitenin ezici taş üstünlüğü olsa bile berabere sayılır. Ama rakibin bir şah ve bir piyonu bile olsa mat etme imkânı var sayılacağından süresi biten yani bayrağı düşen oyuncunun ezici taş üstünlüğü bile olsa hükmen yenik sayılır.)

GENEL KURALLAR

Satrançta şah, vezir vb.. demek zorunlu değildir.

Her hamle tek elle yapılmalıdır.

Dokunulan taşı oynamak zorunludur.

Bir taş bir kareye dokundurulmuş veya konulmuşsa elimizi o taştan çekmedikçe hamlemize devam edebiliriz. Ancak bu davranış sürekli tekrarlanırsa hakem ceza verebilir.

Satranç oynarken masadan kalkmak, gezmek, başka oyuncuları izlemek (kimseyle konuşmamak vb.. şartlarla) serbesttir.

Oyuncuların, oyun salonuna cep telefonlarını veya hakem tarafından izin verilmemiş herhangi bir elektronik iletişim aleti getirmeleri şiddetle yasaktır. Eğer oyuncunun cep telefonu, oyun sırasında oyun salonunda çalarsa, oyuncu oyunu kaybeder. Rakibinin skoru hakem tarafından belirlenir.

Vezir: 9 Puan

Kale: 5 Puan

Fil: 3 Puan

At: 3 Puan

Piyon: 1 Puan